مسجد سجاد مشهد

اگرچه براساس داده ها کتابخانه ملی، اثر ها اکثری در معرفی مساجد (به خصوص مساجد کشور ایران) منتشر گردیده ولی کتاب حاضر از آن رو که مروری اجمالی بر زیباترین مساجد، در گستره بزرگ مرزو بوم های اسلامی شماره تلفن مسجد سجاد مشهد داراست و تا زمان معاصر پیش می‌آید، اثری باارزش به حساب آورده می شود. هر یک سری «مسجد روحانی لطف الله» در اصفهان و «مسجد گوهرشاد» در مشهد که برای مثال زیباترین مساجد جمهوری اسلامی ایران میباشند درین کتاب معرفی نشده اند.

از 95 مسجدی که در کتاب معرفی می‌شوند، 58 سازه مرتبط با زمان معاصر بوده و مابقی، مساجد آدرس مسجد سجاد مشهد تاریخی کشور‌ایران و دیگر کشورهای مسلمان نشین برای مثال، ایالات متحده عربی، مراکش، عراق، کویت، ترکیه، امارات، مالزی و ایلات متحده می باشند.

جمع این کتاب تحت لحاظ محمد مروت و داود صفدری و با همیاری 12 بدن با اسم های شعری اولیاء، زهره یادگاری، رزرو مسجد سجاد مشهد سید محمدرضا فهیمی بافقی، لیلی اولیاء، طوبی اولیاء، لیلی علی حیدری، میرسجاد عالی اخلاق، علی جاودانی، محمد حسینی، محمدرضا منتظرالحجه، امیر محمد صادقیان و مهدی کمالی به سرنوشت رسیده میباشد. مسجد سجاد مشهد

این کتاب با دو پیشگفتار از عباس احمد آخوندی، وزیر منش و شهرسازی و پیشگفتاری از منتشر کننده شروع میشود. در بخشی از این پیشگفتار نشر دهنده می نویسد: «کتاب حاضر در یک نگاه کلی حالت جانور معماری مساجد معاصر مرزو بوم را در مقایسه با پیشینه مساجد تاریخی و شرایط آن در عالم نمایان می سازد. کتاب قصد دارااست تا خلال معرفی و بررسی مختصر از معماری مساجدی از پیشین تا امروز و اشاره ای کوتاه به مبانی نظری پیاده سازی مسجد، مورد را برای انتقاد و چک اوضاع و احوال جان دار و رسم اوضاع مناسب آن مهیا کند.»

کتاب در هشت فصل کلی «مساجد تاریخی عالم – مروری بر معماری مساجد در پهناور فرهنگ و تمدن اسلامی»، «مساجد تاریخی جمهوری اسلامی ایران – مروری بر معماری مساجد اصیل اهل ایران»، «منتخب مساجد سازمان ملی زمین و مسکن»، «منتخب مساجد کمپانی عمران شهرهای نو»، «مساجد و اماکن متبرکه بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در بم»، «منتخب مساجد مردمی»، «مروری بر معماری مساجد و مرکزها اسلامی معاصر عالم»، «مبانی نظری پیاده سازی و طراحی برنامه مسجد» تدوین گردیده‌است.

در فصل اولیه بناهای «مسجدالنبی»، «مسجدالقصی»، «مسجد جامع دمشق»، «مسجد جامع قرطبه» (در اندلس)، «مسجد والا گزیان» (در چین)، «مسجد عظیم» (بخارا) و «مسجد سلیمانیه» (در استانبول) معرفی می گردند.

ساختار معرفی هر سازه را تفصیل تعریف تاریخچه ای مختصر از سازه، تعریف فضای کنونی سازه و تحلیلی مختصر درباره خصوصیت های منحصربه‌فرد معماری هر سازه، به یاور تصاویر زیادی از فضاهای داخلی و فرنگی مسجد و نقشه ها و پلان های معماری آن تشکیل می‌دهند. در نقطه پایان هر فصل منابع مصرف شده برای تهیه و تنظیم گزارش درج گردیده اند. ولی این ساختار در معرفی بناهای معاصر که در فصول سوم تا چهارم آمده اند، رعایت نشده و مشخصا سال احداث اکثری از بناها درج نشده میباشد.

از جمله برای مسجد سلیمانیه ترکیه (استانبول) مطالب از دو منبع «معماری اسلامی هیبت، تلاش و مضمون‌» نوشته رابرت هیلن براند و ترجمه ایرج اعتصام، «دایره المعارف معماری عالم» نوشته هانری استیرلن و ترجمه کم روزرُخ و همینطور یک کتاب انگلیسی از تورهان کان (که داده ها آن کاملا درج نشده میباشد) تنظیم گردیده اند.

در بخشی از گزارش این مسجد با ارجاع به گفته های هیلن براند بر اثر معماری بیزانس بر معماری این مسجد تاکید داراست، می‌خوانیم: «هیبت ظرف مانند گنبد ها این مسجد به مکان گنبدهای نوک تیز با ساق بلند، القا کننده احساس پایاری صخره مانن میباشد و نشان موفقیت معماری مساجد عثمانی درجایی میباشد که بیزانس ناکامی خورده میباشد. این معماری در طرح نیم صورت فرنگی این بنای گرانقدر گنبددار، به طوری هم سنگ با شکوه و جلال باطن آن پیروز شغل نموده است.»

گستردن مصور 11 مسجد تاریخی کشور ایران

در فصل دوم مساجد «فهرج – یزد»، «مسجد جامع گناباد – خراسان رضوی»، «مسجد جامع اردستان – اصفهان»، «مسجد علی – اصفهان»، «مسجد جامع جهانگیر خان – قم»، «مسجد رمز پل – یزد»، «مسجد ریگ –یزد»، «مسجد قریه شکاف – اواسط»، «مسجد اکبریه لاهیجان»، «مسجد باباولی – کاشان»، «مسجد احمد بن حنبل – هرمزگان» معرفی میشوند.

فصل های سوم، چهارم و پنجم مروری بر کار های عمرانی و پروژه های در مشت اجرای سه موسسه «سازمان ملی زمین و مسکن»، «کمپانی عمران شهرهای تازه» و «بنیاد مسکن انقلاب اسلامس در بم» میباشد.

فصل ششم با تیتر «منتخب مساجد مردمی»، بناهای «مسجد صاحب و مالک الزمان –بوشهر»، «مسحد جامع دلگشا – هرمزگان»، «مسجد جامع کنگ –هرمزگان»، «مسجد جامع روستای سایه خوش –هرمزگان»، «مسجدو حسینیه آستانه زینبیه(س) –اصفهان»، «مسجد الزهرا – طهران –شهرک غرب»، «مسجد جامع جمهوری – طهران» و «مسجد جامع امام راستگو (ع) – طهران» را معرفی می نماید.

تفصیل تصویری 18 مسجد معاصر دنیا

کتاب در فصل هفتم نیز به معرفی مساجد معاصر در گستره میهن های اسلامی پرداخته این بناها را معرفی می نماید: «مسجد شجره – مدینه –ایالات متحده عربی»، «مسجد قبا – مدینه – ایالات متحده عربی»، «مسجد ذوالقبلتین – مدینه – ایالات متحده عربی»، «مسجد اعظم – ریاض – ایالات متحده عربی»، «مسجد عایشه – جده – ایالات متحده عربی»، «مسجد پادشاه قابوس – عمان»، «مسجد حسن دوم – کازابلانکا – مراکش»، «مسجد اعظم – کویت»، «مسجد خلفاء – بغداد – عراق»، «مسجد بن مدیا – دبی»، «مسجد مجلس ملی – ترکیه»، «مسجد شاکرین – ترکیه»، «مسجد نگارا – کوالالامپور – مالزی»، «مسجد پوترا – مالزی»، «مسجد سلطان فیصل – پاکستان»، «مسجد و راءس اسلامی – کرواسی»، «راءس اسلامی ایسنا – ایندیانا – امریکا» و «راس اسلامی منتهن – نیویورک –امریکا».

فصل نهایی کتاب که مباحثی کلی در مورد معماری مساجد را مطرح می نماید، به موضوعات «جای یابی مسجد در بافت شهرها»، «راهنمای طرح ریزی کالبدی مسجد»، «راهنمای پیاده سازی اقلیمی مسجد در کشور‌ایران» و «منزلت نور و روشنایی در معماری مساجد اهل ایران» میپردازد.

درین کتاب، با وجود غرض مهم در تعریف بناهای معاصر، نگاه نقادانه چشم نمیشود. محسن اولیا یک کدام از اعضای مجموعه تدوین و تهیه و تنظیم این کتاب، در مقد مه کتاب در توضیح اینکه چرا بیشتراز نیمی از محتوای کتاب به تعریف بناهای معاصر تخصیص یافته میباشد؟ می نویسد: «تدوین کتاب حاضر درپی جلد اولیه کتاب و با غرض مهم معرفی، تصویب و تکثیر تجارب معاصر پیاده سازی و ایجاد کرد مساجد وزارت روش و شهرسازی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی انجام یافته تا در طول مطلوب این جریان آیتم عیب گیری، زخم شناسی و اصلاح قرار گیرد.این زمینه در فصول سوم، چهارم و پنجم کتاب آمده میباشد و در کنار فصل ششم با قضیه مساجد مردمی یک دیدگاه کلی از موقعیت معماری مساجد معاصر در سرزمین را ارائه می کند.»

با وجود این توضیح محسن اولیا، نقص کتاب در مورد جامع نبودن بناهایی که به آن پرداخته گردیده را نمی قدرت نادیده گرفته خواهد شد.

چاپ اولیه جلد دوم کتاب «منزل های آسمانی» در 350 شیت تک تک گلاسه مصور، در جدا رحلی تعالی، با شمارگان هزار ورژن و بهای 80 هزار تومان از سوی کمپانی مامان تخصصی عمران شهرهای تازه، روانه بازار گردیده‌است. فاطمه سالاری پیاده سازی گرافیک و ورقه بندی کتاب را بر ذمه داشته میباشد.

اگرچه براساس داده ها کتابخانه ملی، اثر ها اکثری در معرفی مساجد (به خصوص مساجد کشور ایران) منتشر گردیده ولی کتاب حاضر از آن رو که مروری اجمالی بر زیباترین مساجد، در گستره بزرگ مرزو بوم های اسلامی شماره تلفن مسجد سجاد مشهد داراست و تا زمان معاصر پیش می‌آید، اثری باارزش به حساب آورده می شود. هر یک سری «مسجد روحانی لطف الله» در اصفهان و «مسجد گوهرشاد» در مشهد که برای مثال زیباترین مساجد جمهوری اسلامی ایران میباشند درین کتاب معرفی نشده اند.

از 95 مسجدی که در کتاب معرفی می‌شوند، 58 سازه مرتبط با زمان معاصر بوده و مابقی، مساجد آدرس مسجد سجاد مشهد تاریخی کشور‌ایران و دیگر کشورهای مسلمان نشین برای مثال، ایالات متحده عربی، مراکش، عراق، کویت، ترکیه، امارات، مالزی و ایلات متحده می باشند.

جمع این کتاب تحت لحاظ محمد مروت و داود صفدری و با همیاری 12 بدن با اسم های شعری اولیاء، زهره یادگاری، رزرو مسجد سجاد مشهد سید محمدرضا فهیمی بافقی، لیلی اولیاء، طوبی اولیاء، لیلی علی حیدری، میرسجاد عالی اخلاق، علی جاودانی، محمد حسینی، محمدرضا منتظرالحجه، امیر محمد صادقیان و مهدی کمالی به سرنوشت رسیده میباشد. مسجد سجاد مشهد

این کتاب با دو پیشگفتار از عباس احمد آخوندی، وزیر منش و شهرسازی و پیشگفتاری از منتشر کننده شروع میشود. در بخشی از این پیشگفتار نشر دهنده می نویسد: «کتاب حاضر در یک نگاه کلی حالت جانور معماری مساجد معاصر مرزو بوم را در مقایسه با پیشینه مساجد تاریخی و شرایط آن در عالم نمایان می سازد. کتاب قصد دارااست تا خلال معرفی و بررسی مختصر از معماری مساجدی از پیشین تا امروز و اشاره ای کوتاه به مبانی نظری پیاده سازی مسجد، مورد را برای انتقاد و چک اوضاع و احوال جان دار و رسم اوضاع مناسب آن مهیا کند.»

کتاب در هشت فصل کلی «مساجد تاریخی عالم – مروری بر معماری مساجد در پهناور فرهنگ و تمدن اسلامی»، «مساجد تاریخی جمهوری اسلامی ایران – مروری بر معماری مساجد اصیل اهل ایران»، «منتخب مساجد سازمان ملی زمین و مسکن»، «منتخب مساجد کمپانی عمران شهرهای نو»، «مساجد و اماکن متبرکه بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در بم»، «منتخب مساجد مردمی»، «مروری بر معماری مساجد و مرکزها اسلامی معاصر عالم»، «مبانی نظری پیاده سازی و طراحی برنامه مسجد» تدوین گردیده‌است.

در فصل اولیه بناهای «مسجدالنبی»، «مسجدالقصی»، «مسجد جامع دمشق»، «مسجد جامع قرطبه» (در اندلس)، «مسجد والا گزیان» (در چین)، «مسجد عظیم» (بخارا) و «مسجد سلیمانیه» (در استانبول) معرفی می گردند.

ساختار معرفی هر سازه را تفصیل تعریف تاریخچه ای مختصر از سازه، تعریف فضای کنونی سازه و تحلیلی مختصر درباره خصوصیت های منحصربه‌فرد معماری هر سازه، به یاور تصاویر زیادی از فضاهای داخلی و فرنگی مسجد و نقشه ها و پلان های معماری آن تشکیل می‌دهند. در نقطه پایان هر فصل منابع مصرف شده برای تهیه و تنظیم گزارش درج گردیده اند. ولی این ساختار در معرفی بناهای معاصر که در فصول سوم تا چهارم آمده اند، رعایت نشده و مشخصا سال احداث اکثری از بناها درج نشده میباشد.

از جمله برای مسجد سلیمانیه ترکیه (استانبول) مطالب از دو منبع «معماری اسلامی هیبت، تلاش و مضمون‌» نوشته رابرت هیلن براند و ترجمه ایرج اعتصام، «دایره المعارف معماری عالم» نوشته هانری استیرلن و ترجمه کم روزرُخ و همینطور یک کتاب انگلیسی از تورهان کان (که داده ها آن کاملا درج نشده میباشد) تنظیم گردیده اند.

در بخشی از گزارش این مسجد با ارجاع به گفته های هیلن براند بر اثر معماری بیزانس بر معماری این مسجد تاکید داراست، می‌خوانیم: «هیبت ظرف مانند گنبد ها این مسجد به مکان گنبدهای نوک تیز با ساق بلند، القا کننده احساس پایاری صخره مانن میباشد و نشان موفقیت معماری مساجد عثمانی درجایی میباشد که بیزانس ناکامی خورده میباشد. این معماری در طرح نیم صورت فرنگی این بنای گرانقدر گنبددار، به طوری هم سنگ با شکوه و جلال باطن آن پیروز شغل نموده است.»

گستردن مصور 11 مسجد تاریخی کشور ایران

در فصل دوم مساجد «فهرج – یزد»، «مسجد جامع گناباد – خراسان رضوی»، «مسجد جامع اردستان – اصفهان»، «مسجد علی – اصفهان»، «مسجد جامع جهانگیر خان – قم»، «مسجد رمز پل – یزد»، «مسجد ریگ –یزد»، «مسجد قریه شکاف – اواسط»، «مسجد اکبریه لاهیجان»، «مسجد باباولی – کاشان»، «مسجد احمد بن حنبل – هرمزگان» معرفی میشوند.

فصل های سوم، چهارم و پنجم مروری بر کار های عمرانی و پروژه های در مشت اجرای سه موسسه «سازمان ملی زمین و مسکن»، «کمپانی عمران شهرهای تازه» و «بنیاد مسکن انقلاب اسلامس در بم» میباشد.

فصل ششم با تیتر «منتخب مساجد مردمی»، بناهای «مسجد صاحب و مالک الزمان –بوشهر»، «مسحد جامع دلگشا – هرمزگان»، «مسجد جامع کنگ –هرمزگان»، «مسجد جامع روستای سایه خوش –هرمزگان»، «مسجدو حسینیه آستانه زینبیه(س) –اصفهان»، «مسجد الزهرا – طهران –شهرک غرب»، «مسجد جامع جمهوری – طهران» و «مسجد جامع امام راستگو (ع) – طهران» را معرفی می نماید.

تفصیل تصویری 18 مسجد معاصر دنیا

کتاب در فصل هفتم نیز به معرفی مساجد معاصر در گستره میهن های اسلامی پرداخته این بناها را معرفی می نماید: «مسجد شجره – مدینه –ایالات متحده عربی»، «مسجد قبا – مدینه – ایالات متحده عربی»، «مسجد ذوالقبلتین – مدینه – ایالات متحده عربی»، «مسجد اعظم – ریاض – ایالات متحده عربی»، «مسجد عایشه – جده – ایالات متحده عربی»، «مسجد پادشاه قابوس – عمان»، «مسجد حسن دوم – کازابلانکا – مراکش»، «مسجد اعظم – کویت»، «مسجد خلفاء – بغداد – عراق»، «مسجد بن مدیا – دبی»، «مسجد مجلس ملی – ترکیه»، «مسجد شاکرین – ترکیه»، «مسجد نگارا – کوالالامپور – مالزی»، «مسجد پوترا – مالزی»، «مسجد سلطان فیصل – پاکستان»، «مسجد و راءس اسلامی – کرواسی»، «راءس اسلامی ایسنا – ایندیانا – امریکا» و «راس اسلامی منتهن – نیویورک –امریکا».

فصل نهایی کتاب که مباحثی کلی در مورد معماری مساجد را مطرح می نماید، به موضوعات «جای یابی مسجد در بافت شهرها»، «راهنمای طرح ریزی کالبدی مسجد»، «راهنمای پیاده سازی اقلیمی مسجد در کشور‌ایران» و «منزلت نور و روشنایی در معماری مساجد اهل ایران» میپردازد.

درین کتاب، با وجود غرض مهم در تعریف بناهای معاصر، نگاه نقادانه چشم نمیشود. محسن اولیا یک کدام از اعضای مجموعه تدوین و تهیه و تنظیم این کتاب، در مقد مه کتاب در توضیح اینکه چرا بیشتراز نیمی از محتوای کتاب به تعریف بناهای معاصر تخصیص یافته میباشد؟ می نویسد: «تدوین کتاب حاضر درپی جلد اولیه کتاب و با غرض مهم معرفی، تصویب و تکثیر تجارب معاصر پیاده سازی و ایجاد کرد مساجد وزارت روش و شهرسازی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی انجام یافته تا در طول مطلوب این جریان آیتم عیب گیری، زخم شناسی و اصلاح قرار گیرد.این زمینه در فصول سوم، چهارم و پنجم کتاب آمده میباشد و در کنار فصل ششم با قضیه مساجد مردمی یک دیدگاه کلی از موقعیت معماری مساجد معاصر در سرزمین را ارائه می کند.»

با وجود این توضیح محسن اولیا، نقص کتاب در مورد جامع نبودن بناهایی که به آن پرداخته گردیده را نمی قدرت نادیده گرفته خواهد شد.

چاپ اولیه جلد دوم کتاب «منزل های آسمانی» در 350 شیت تک تک گلاسه مصور، در جدا رحلی تعالی، با شمارگان هزار ورژن و بهای 80 هزار تومان از سوی کمپانی مامان تخصصی عمران شهرهای تازه، روانه بازار گردیده‌است. فاطمه سالاری پیاده سازی گرافیک و ورقه بندی کتاب را بر ذمه داشته میباشد.