قیام بیست و چهار حوت (هرات)
قیام بیست و چهارم حوت (اسفند) هرات،(۱۳۵۷ش) خیزش اهل یک محل هرات از ۲۴ تا ۲۹ اسفند ۱۳۵۷ش بر ضد حکومت کمونیستی افغانستان که شیعهها در آن نقش اصلی را بر ذمه داشتند. برخی این قیام را قضیه فروپاشی شوروی کهن و دیباچه دیگر قیامهای افغانستان مسجد سجاد مشهد می دانند.
کارداران قیام
علتهای فقاهتی مانند ناهمخوانی پندار اسلام با مارکسیسم در صورتگیری قیامهای شیعه ها در افغانستان نقش مهمی داشته میباشد. اعتراض به اپلیکیشنهای سوادآموزی و اصلاحات ارضی را از علتهای هم محلی هرات برای این قیام بیان رزرو مسجد سجاد مشهد کردهاند.[۱]
پیش قضیهها
قبل از قیام عموم هرات، شیعهها در بعضی بخشها افغانستان خیزشهایی داشتند؛ مثلا قیام دره صوف (ولایت سمنگان) در اواخر بهمن ۱۳۵۷ش و شهر چهارکِنت (ولایت بلخ) در اوایل اسفند آدرس مسجد سجاد مشهد ۱۳۵۷ش.[۲]
تفصیل قیام و فرآیند آن
صبح زود روز ۲۴ حوت(اسفند) ۱۳۵۷ش، شماری از همسایه ولسوالی (شهر) گذره با بیرقهای سبزرنگ و شعارهای اسلامی ضد دولت وقت افغانستان و ضد شوروی به سوی راءس شهر هرات روانه شدند. فی مابین راه و روش اهل یک محل شهر هرات نیز به آنها پیوستند. نیروهای نظامی به تظاهرکنندگان حمله کردند. قیامکنندهها نیز با ابزاری مانند بیل و کلنگ از خویش هواخواهی کردند. شماری از افسران فرقه (لشکر) ۱۷ هرات به خیزشکنندگان پیوستند و اسلحه در دست آن ها قرار دادند. درین قیام که تا ۲۹ اسفند طولانی شد، عموم مرکز ها دولتی هرات را تصرف کردند. در ۲۹ اسفند نیروی هوایی دولت افغانستان با یاری نیروی هوایی شوروی، قیام را سرکوب کرد. داده های عددی کشتگان مردمی این قیام را میان ۵۰۰۰ تا ۴۵،۰۰۰ بدن بیان شماره تلفن مسجد سجاد مشهد کردهاند.[۳]
اثار
هر تعدادی در قیام هرات شیعهها و اهل سنت کمپانی کردند؛ ولی شیعه ها در آن نقش اصلی را بر ذمه داشتند. به همین عامل دولت وقت افغانستان، این قیام را سود دخالت رهبران فقاهتی کشورایران مثلا آیتالله شریعتمداری تیتر کرد.[۴] درپی سرکوب اهل یک محل هرات، آیت الله شریعتمداری، کشتار عموم را محکوم کرد. دولت افغانستان بدین پیام عکس العمل علامت اعطا کرد و شماری از روحانیان و روشنفکران شیعه را بازداشت کرد.[۵]
گرامیداشت
اهل یک محل هرات سالانه، در ۲۴ اسفند، در ناحیهای موسوم به دشت شهداء در شمال هرات گرد هم میایند و سالروز این قیام را گرامی میدارا هستند.
پانویس
دیدگاه، شیعه ها افغانستان(۱۳۹۰ش)، ص۳۸۹.
عده ای از نویسندگان افغانستان، شورای ائتلاف(۱۳۷۸ش)، ص۱۳۴-۱۳۷.
دیدگاه، شیعه ها افغانستان، ۱۳۹۰ش، ص۳۹۰.
بختیاری، شیعه ها افغانستان(۱۳۸۵ش)، ص۱۹۷-۱۹۸.
نگرش، شیعهها افغانستان(۱۳۹۰ش)، ص۳۹۱-۳۹۰.
قیام بیست و چهار حوت (هرات)
قیام بیست و چهارم حوت (اسفند) هرات،(۱۳۵۷ش) خیزش اهل یک محل هرات از ۲۴ تا ۲۹ اسفند ۱۳۵۷ش بر ضد حکومت کمونیستی افغانستان که شیعهها در آن نقش اصلی را بر ذمه داشتند. برخی این قیام را قضیه فروپاشی شوروی کهن و دیباچه دیگر قیامهای افغانستان مسجد سجاد مشهد می دانند.
کارداران قیام
علتهای فقاهتی مانند ناهمخوانی پندار اسلام با مارکسیسم در صورتگیری قیامهای شیعه ها در افغانستان نقش مهمی داشته میباشد. اعتراض به اپلیکیشنهای سوادآموزی و اصلاحات ارضی را از علتهای هم محلی هرات برای این قیام بیان رزرو مسجد سجاد مشهد کردهاند.[۱]
پیش قضیهها
قبل از قیام عموم هرات، شیعهها در بعضی بخشها افغانستان خیزشهایی داشتند؛ مثلا قیام دره صوف (ولایت سمنگان) در اواخر بهمن ۱۳۵۷ش و شهر چهارکِنت (ولایت بلخ) در اوایل اسفند آدرس مسجد سجاد مشهد ۱۳۵۷ش.[۲]
تفصیل قیام و فرآیند آن
صبح زود روز ۲۴ حوت(اسفند) ۱۳۵۷ش، شماری از همسایه ولسوالی (شهر) گذره با بیرقهای سبزرنگ و شعارهای اسلامی ضد دولت وقت افغانستان و ضد شوروی به سوی راءس شهر هرات روانه شدند. فی مابین راه و روش اهل یک محل شهر هرات نیز به آنها پیوستند. نیروهای نظامی به تظاهرکنندگان حمله کردند. قیامکنندهها نیز با ابزاری مانند بیل و کلنگ از خویش هواخواهی کردند. شماری از افسران فرقه (لشکر) ۱۷ هرات به خیزشکنندگان پیوستند و اسلحه در دست آن ها قرار دادند. درین قیام که تا ۲۹ اسفند طولانی شد، عموم مرکز ها دولتی هرات را تصرف کردند. در ۲۹ اسفند نیروی هوایی دولت افغانستان با یاری نیروی هوایی شوروی، قیام را سرکوب کرد. داده های عددی کشتگان مردمی این قیام را میان ۵۰۰۰ تا ۴۵،۰۰۰ بدن بیان شماره تلفن مسجد سجاد مشهد کردهاند.[۳]
اثار
هر تعدادی در قیام هرات شیعهها و اهل سنت کمپانی کردند؛ ولی شیعه ها در آن نقش اصلی را بر ذمه داشتند. به همین عامل دولت وقت افغانستان، این قیام را سود دخالت رهبران فقاهتی کشورایران مثلا آیتالله شریعتمداری تیتر کرد.[۴] درپی سرکوب اهل یک محل هرات، آیت الله شریعتمداری، کشتار عموم را محکوم کرد. دولت افغانستان بدین پیام عکس العمل علامت اعطا کرد و شماری از روحانیان و روشنفکران شیعه را بازداشت کرد.[۵]
گرامیداشت
اهل یک محل هرات سالانه، در ۲۴ اسفند، در ناحیهای موسوم به دشت شهداء در شمال هرات گرد هم میایند و سالروز این قیام را گرامی میدارا هستند.
پانویس
دیدگاه، شیعه ها افغانستان(۱۳۹۰ش)، ص۳۸۹.
عده ای از نویسندگان افغانستان، شورای ائتلاف(۱۳۷۸ش)، ص۱۳۴-۱۳۷.
دیدگاه، شیعه ها افغانستان، ۱۳۹۰ش، ص۳۹۰.
بختیاری، شیعه ها افغانستان(۱۳۸۵ش)، ص۱۹۷-۱۹۸.
نگرش، شیعهها افغانستان(۱۳۹۰ش)، ص۳۹۱-۳۹۰.
بهترین مساجد بلوار سجاد مشهد